Assos Antik Kenti Gezi Rehberi: Athena Tapınağı ve Görülecek Yapılar

Ege'ye dimdik bakan volkanik bir tepenin üzerinde, binlerce yıllık taş surların arasında yürümek… Assos, Kuzey Ege'nin en etkileyici antik kentlerinden biri. Akropolün tepesindeki Athena Tapınağı'ndan denize doğru teraslar hâlinde inen kent, hem tarihi hem de manzarasıyla ziyaretçilerini büyülüyor. Bu rehberde Assos'un hikâyesini, görülecek yapılarını ve ziyaret bilgilerini bir araya getirdik.

Assos Nerede?

Assos Antik Kenti, Çanakkale'nin Ayvacık ilçesine bağlı Behram (Behramkale) köyü sınırlarında yer alır. Bir liman kenti olan Assos, Ege kıyısından yaklaşık 238 metre yükseklikteki volkanik, kayalık bir tepe ve bu tepenin etekleri üzerine kurulmuştur. Akropolden bakıldığında karşıda Midilli Adası görülür.

Otelimiz Assos'a yaklaşık 60 km uzaklıktadır. Ayvacık yönündeki diğer duraklarla birlikte günübirlik bir rota olarak rahatlıkla planlanabilir.

Assos'un Kısa Tarihi

Antik yazarlara göre Assos, MÖ 7. yüzyılda Midilli'den gelen Aiol göçmenleri tarafından kurulmuştur. Son arkeolojik çalışmalar ise buradaki yerleşimin geçmişinin Tunç Çağı'na kadar uzandığını göstermiştir.

Kentin en ünlü misafiri filozof Aristoteles'tir. Assos'u yöneten Hermias'ın davetiyle gelen Aristoteles, MÖ 347–345 yılları arasında burada yaşamış ve çalışmalarını sürdürmüştür. Roma döneminde ise Assos, bir liman ve ticaret kenti olarak önemini korudu.

Kent, erken Hristiyanlık tarihinde de anılır. Kutsal Kitap'taki Elçilerin İşleri bölümüne göre Aziz Paulus, Alexandria Troas'tan Assos'a yürüyerek gelmiş ve yolculuğuna buradan gemiyle devam etmiştir. Paulus'un yola çıktığı kentin hikâyesini Alexandria Troas Antik Kenti Gezi Rehberi yazımızda anlattık.

Assos ve çevresi 14. yüzyılda Türk hâkimiyetine geçti. Kent, 2017 yılında UNESCO Dünya Kültür Mirası Geçici Listesi'ne alınmıştır.

Athena Tapınağı

Assos'un simgesi olan Athena Tapınağı, kentin en yüksek noktasındaki akropolde yer alır. MÖ 6. yüzyılda inşa edilen tapınak, kentin koruyucusu kabul edilen Tanrıça Athena'ya adanmıştır.

Tapınak, Arkaik Çağ'da Anadolu'da Dor düzeninde yapılmış bilinen ilk ve tek örnek olmasıyla önem taşır. Bezemeli friz ve metoplarında mitolojik konular ve hayvan mücadeleleri işlenmiştir. Tapınaktan Edremit Körfezi'ne ve Midilli'ye uzanan manzara, özellikle gün batımında çok etkileyicidir.

Agora, Stoa ve Bouleuterion

Kentin meydanı olan agora, akropolün güney eteklerindeki teraslar üzerinde yer alır. Agoranın kuzeyinde iki katlı, güneyinde ise dört katlı bir stoa (sütunlu galeri) bulunur. Resmi yapılar agoranın doğusundaki dar alanda toplanmıştır; kent meclisinin toplandığı bouleuterion kalıntıları da buradadır.

Gymnasium, Hamamlar ve Tiyatro

Agora ile büyük batı kapısı arasında, gençlerin eğitim ve spor alanı olan gymnasium yer alır. Agoranın batısından denize doğru inerken önce hamamlara, ardından Yunan ve Roma dönemlerinde kullanılan 5 bin kişilik tiyatroya ulaşılır. Denize bakan tiyatro, Assos'un kıyıyla kurduğu bağı en iyi gösteren yapılardan biridir.

Surlar ve "Et Yiyen" Lahitler

Doğuda ve batıda iki ana girişi olan kentin surlarının önemli bir bölümü bugün hâlâ ayaktadır. Kentteki yapıların hemen hepsi, işlenmesi zor ama son derece dayanıklı volkanik andezit taşından inşa edilmiştir.

Surların dışındaki doğu, batı ve kuzey bölgeler nekropol, yani mezarlık alanı olarak kullanılmıştır. Kazıların en yoğun yapıldığı Batı Nekropolü'nden geçen ve zemini büyük taşlarla kaplı Arkaik cadde MÖ 6. yüzyıla tarihlenir; yolun iki yanında çok sayıda mezar ve lahit bulunur.

Assos, Roma döneminde andezitten yapılan lahitleriyle ünlüydü ve bu lahitler Anadolu'nun pek çok yöresine gönderiliyordu. Romalı yazar Plinius, Assos taşının içine konan bedenleri kısa sürede yok ettiğini yazar. Bu lahitlere "et yiyen" denmesi bundandır; Yunanca kökenli "sarkofag" sözcüğü de "et yiyen" anlamına gelir.

Osmanlı İzleri: Hüdavendigar Camii ve Köprüsü

Assos'ta erken Osmanlı dönemine ait iki önemli yapı bulunur. Akropolün kuzey köşesindeki tek kubbeli Hüdavendigar Camii, 14. yüzyılda I. Murat tarafından yaptırılmıştır.

Hüdavendigar ya da Behramkale Köprüsü olarak anılan köprü ise Tuzla Çayı üzerindedir. Kültür ve Turizm Bakanlığı'na göre köprü tümüyle ayaktadır ve hâlâ kullanılmaktadır.

Assos'un Eserleri Dünya Müzelerinde

Assos'ta bilimsel kazılar ilk kez 1881–1883 yıllarında Amerikalı arkeologlar tarafından yapıldı. 1981'de Türk arkeologlar tarafından yeniden başlatılan kazılar, 2006'dan bu yana Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi'nden bir ekip tarafından sürdürülüyor.

Kentten çıkarılan bazı eserler bugün Fransa'daki Louvre Müzesi, ABD'deki Boston Güzel Sanatlar Müzesi, İstanbul Arkeoloji Müzeleri ve Çanakkale'deki Troya Müzesi'nde sergilenmektedir. Troya Müzesi'ni ziyaret etmeyi düşünüyorsanız Troya Antik Kenti ve Troya Müzesi rehberimize göz atabilirsiniz.

Ziyaret Bilgileri ve Pratik İpuçları

• Açık günler: Ören yeri her gün ziyarete açıktır. Saatler mevsime göre değiştiği için gitmeden önce Bakanlığın resmi sayfasını kontrol edin.
• Müzekart: Kültür ve Turizm Bakanlığı'na göre Müzekart, T.C. vatandaşları için geçerlidir. Ören yerinde sesli rehber hizmeti de bulunur.
• Gün batımı: Yaz döneminde Athena Tapınağı'nın bulunduğu alanın gün batımına göre akşam saatlerinde daha geç kapandığı dönemler olabilir. Güncel saatleri resmi sayfadan kontrol edin.
• Yürüyüş: Akropole Behramkale köyünün içinden yukarı çıkılarak ulaşılır. Yollar dik ve taşlıktır; kaymayan, rahat ayakkabı tercih edin.
• Otopark: Köyün sokakları dar ve dik olduğu için aracınızı köy girişindeki otopark alanına bırakmanız gerekebilir.
• Süre: Akropol ve aşağı kenti gezmek için en az 2–3 saat ayırın.

Otelimizden Assos'a Nasıl Gidilir?

Yükseloğulları Otel, Çanakkale–İzmir karayolu üzerinde, Ezine'ye bağlı Bozeli köyündedir ve Assos'a yaklaşık 60 km uzaklıktadır. Navigasyon uygulamanıza "Assos Örenyeri" ya da "Behramkale" yazarak ulaşabilirsiniz. Otelimizin konumunu Ulaşım ve Konum sayfamızda bulabilirsiniz.

Assos'u, yaklaşık 25 km uzaklıktaki Apollon Smintheion ve Anadolu'nun en batı ucundaki Babakale ile birlikte günübirlik bir Ayvacık rotası olarak planlamanızı öneririz. Sabah Smintheion'u gezip öğleden sonra Assos'a geçerek günü Athena Tapınağı'nda gün batımıyla tamamlayabilirsiniz.

Assos Dönüşü Otelimizde

Gün batımının ardından otelimize döndüğünüzde restoranımız 23.00'e kadar açıktır; Kuzey Ege mutfağının yöresel lezzetleriyle günü tamamlayabilirsiniz. Otelimizde konaklayan misafirlerimize kahvaltı dahildir; sofrada 1953'ten bu yana kendi ürettiğimiz Ezine peyniri yer alır.

Ertesi gün Bozcaada'ya geçebilir ya da Ezine kıyısındaki antik yerleri keşfedebilirsiniz. Odalarımızı inceleyip doğrudan rezervasyon yapabilirsiniz.

Assos Antik Kenti Hakkında Merak Edilenler

Assos ile Behramkale aynı yer mi?

Evet. Assos, antik kentin adıdır; antik kentin üzerinde ve çevresinde bulunan bugünkü köyün adı ise Behram ya da Behramkale'dir. İki ad da aynı yeri anlatmak için kullanılır.

Assos Athena Tapınağı neden önemli?

MÖ 6. yüzyılda inşa edilen tapınak, Arkaik Çağ'da Anadolu'da Dor düzeninde yapılmış bilinen ilk ve tek örnektir. Friz ve metoplarındaki mitolojik sahnelerle de önemli bir eserdir.

Aristoteles Assos'ta yaşadı mı?

Evet. Aristoteles, kenti yöneten Hermias'ın davetiyle MÖ 347–345 yılları arasında Assos'ta yaşamıştır.

Assos'ta Müzekart geçerli mi?

Kültür ve Turizm Bakanlığı'na göre Assos Ören Yeri'nde Müzekart, T.C. vatandaşları için geçerlidir. Güncel ücret ve saatler için ziyaretten önce resmi sayfayı kontrol etmenizi öneririz.