Yahyaçavuş Antik Sütun Ocakları: Ezine'nin Yarım Kalmış Granit Sütunları

Çığrı Dağı'nın eteklerinde, Ezine'nin köy yollarından birinin ucunda şaşırtıcı bir manzara sizi bekliyor: Granit kayadan koparılmış, biçimi verilmiş ama yerinden hiç kıpırdamamış dev sütunlar. Roma döneminde Akdeniz'in dört bir yanına granit gönderen bu taş ocakları, bugün ustaların işini yarıda bırakıp gittiği bir atölye gibi duruyor. Bu rehberde Yahyaçavuş antik sütun ocaklarının hikâyesini ve ziyaret bilgilerini bir araya getirdik.

Antik Sütun Ocakları Nerede?

Antik sütun ocakları, Çanakkale'nin Ezine ilçesine bağlı Yahyaçavuş köyü sınırlarında, Çığrı Dağı'nın eteklerinde yer alır. Troas Kültür Rotaları kayıtlarında alanın adı Göztepesi mevkii olarak geçer. Köyün eski adı Koçali'dir; bu nedenle bazı kaynaklarda ocaklar Koçali adıyla da anılır.

Ocaklar, köyün yaklaşık 2 km dışında bulunur ve Alexandria Troas antik kentine yakın konumu sayesinde aynı gün içinde rahatlıkla gezilebilir.

Bir Ocağın Birçok Adı

Bu alanı araştırırken farklı isimlerle karşılaşabilirsiniz. Yöre halkı sütunları Yedi Taşlar ya da Yedi Sütunlar olarak adlandırır. Akademik çalışmalarda ise bölgedeki granit ocakları, yakındaki Kestanbol'a atfen Kestanbol granit ocakları olarak geçer. Troas Kültür Rotaları projesi ise alanı Antik Sütun Ocakları adıyla tanıtır. Hepsi aynı yeri ve aynı granit sütunları anlatır.

Yarım Kalmış Dev Sütunlar

Ocaktaki en dikkat çekici parçalar, işlenmesi büyük ölçüde tamamlanmış yedi büyük sütundur. Troas Kültür Rotaları'na göre sütunların uzunluğu ortalama 11,5 metre, çapı ise 1,40 metre civarındadır.

İstanbul Üniversitesi'nden jeologların yaptığı ölçümlerde en büyük sütunun 11,55 metre uzunluğa ve 1,58 metre çapa ulaştığı belirlenmiştir. Aynı çalışmaya göre her bir sütunun ağırlığı yaklaşık 60 tondur. Çevrede bu sütunların yanı sıra çok sayıda yarım kalmış mimari parça da bulunur.

Sütunlar Roma dönemine aittir. Kaynaklarda yaşları yaklaşık 1.600 ile 2.000 yıl arasında verilir; bu fark, ocağın birkaç yüzyıl boyunca işletilmiş olmasından kaynaklanır.

Troas Graniti Akdeniz'e Nasıl Yayıldı?

Çığrı Dağı çevresindeki granit, sertliği ve dayanıklılığıyla antik dünyada aranan bir yapı taşıydı. Akademik çalışmalara göre ocaklardaki üretim MS 2. yüzyıldan itibaren en yüksek düzeye ulaşmış, muhtemelen 4. yüzyılın başlarına kadar sürmüştür.

Ocakta işlenen sütunlar karayoluyla yakındaki Alexandria Troas limanına taşınır, oradan gemilerle yola çıkardı. Araştırmalar, bu granitin Roma, Ravenna, İspanya'daki Tarragona, Libya'daki Leptis Magna ve İstanbul gibi Akdeniz çevresinde 40 kadar noktaya ulaştığını gösteriyor.

Bu ticaretin izlerini bugün de görmek mümkün: Alexandria Troas'ın antik limanında, denizin içinde yatan dev granit sütunlar hâlâ yerinde duruyor. Kentin limanı ve diğer yapıları hakkında ayrıntılı bilgiyi Alexandria Troas Antik Kenti Gezi Rehberi yazımızda bulabilirsiniz.

Sütunlar Neden Yerinde Kaldı?

Ocaktaki sütunların bir sipariş için hazırlandığı ancak alıcısına hiç ulaştırılamadığı düşünülüyor. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi'nden arkeologlar, sütunların yarım kalmasını Roma dünyasında yaşanan ekonomik ve siyasi değişimlerle ilişkilendiriyor.

Sütunların hangi yapı için hazırlandığı ise bilinmiyor. Bu nedenle ocaklar, antik çağın büyük inşaat projelerinin nasıl planlandığını ve bazen nasıl yarıda kaldığını gösteren nadir yerlerden biri olarak önem taşıyor.

Antik Çağda Taş Nasıl Kesilirdi?

Antik ocaklarda büyük blokları ana kayadan ayırmak için yaygın bir yöntem kullanılırdı. Ustalar kayaya sıra hâlinde delikler açar, bu deliklere tahta kamalar çakar ve kamaları ıslatırdı. Islanan tahta şiştikçe kaya istenen çizgi boyunca çatlardı.

Ayrılan blok, ocakta kabaca sütun biçimine getirilir ve taşınmaya hazırlanırdı. Yahyaçavuş'taki ocaklar, bu sürecin farklı aşamalarındaki parçaları bir arada gösterdiği için antik taş işçiliğini yerinde görmek isteyenler için açık hava müzesi gibidir.

Ziyaret Ederken Bilmeniz Gerekenler

• Alan düzenlemesi: Ocaklar bir müze ya da örenyeri gibi düzenlenmemiştir. Gişe, tuvalet ve büfe gibi hizmetler bulunmaz; suyunuzu ve ihtiyaçlarınızı yanınıza alın.
• Konum: Ocakların yerini Troas Kültür Rotaları sitesinden ve projenin interaktif haritasından bulabilirsiniz. Yolu tam bilmiyorsanız köyde yol sormak da işinizi kolaylaştırır.
• Yürüyüş: Sütunlar kayalık ve bitki örtüsüyle kaplı bir yamaçta yer alır. Kapalı, kaymayan ayakkabı tercih edin.
• Koruma: Geçmiş yıllarda bazı parçaların zarar gördüğü basına yansımıştır. Sütunların üzerine çıkmayın, parçaları yerinden oynatmayın.
• Yürüyüş rotası: Doğa yürüyüşü sevenler, ocakları da içine alan Yahya Çavuş Etabı rotasını takip edebilir.

Önerilen Gezi Rotası

Sütun ocaklarını tek başına değil, bir günlük Ezine rotasının parçası olarak gezmenizi öneririz. Sabah ocakları gezip granitin hikâyesini yerinde gördükten sonra Alexandria Troas'a geçerek sütunların gönderildiği limanı keşfedebilirsiniz.

Günü, antik kentin eski iç limanında oluşan Pembe Göl (Kalpli Göl) kıyısında gün batımıyla tamamlayabilirsiniz. Otelimize nasıl ulaşacağınızı Ulaşım ve Konum sayfamızda anlattık.

Gezinin Ardından Ezine Lezzetleri

Gün boyu yürüyüşün ardından otelimize döndüğünüzde restoranımızda Kuzey Ege mutfağının yöresel lezzetleriyle günü tamamlayabilirsiniz. Restoranımız her gün 08.00–23.00 arasında açıktır.

Otelimizde konaklayan misafirlerimize kahvaltı dahildir; sofrada 1953'ten bu yana kendi ürettiğimiz Ezine peyniri yer alır. Odalarımızı inceleyip doğrudan rezervasyon yapabilirsiniz.

Yahyaçavuş Antik Sütun Ocakları Hakkında Merak Edilenler

Antik sütunlar kaç yaşında?

Sütunlar Roma dönemine aittir. Kaynaklarda yaşları yaklaşık 1.600 ile 2.000 yıl arasında verilir; ocakların birkaç yüzyıl boyunca kullanıldığı düşünülmektedir.

Sütunlar Roma'ya mı gönderilecekti?

Ocaktaki sütunların hangi yapı için hazırlandığı bilinmiyor. Ancak bu ocaklardan çıkan granitin Roma da dahil olmak üzere Akdeniz çevresindeki pek çok kente gönderildiği araştırmalarla ortaya konmuştur.

Yedi Taşlar ile Antik Sütun Ocakları aynı yer mi?

Evet. Yöre halkının Yedi Taşlar ya da Yedi Sütunlar dediği yer, Troas Kültür Rotaları'nda Antik Sütun Ocakları olarak tanıtılan Yahyaçavuş'taki granit ocağıdır.

Antik sütun ocaklarında gişe var mı?

Hayır. Ocaklar açık arazide yer alır ve bir gişe ya da düzenlenmiş giriş noktası bulunmaz. Bu nedenle ziyaret sırasında alanı korumaya özen göstermenizi rica ederiz.